Αρχαία της Βενιζέλου: Η αυτοεκπληρούμενη προφητεία, ο Έλγιν, το ΚΑΣ και ο… εργολάβος

Χρειάστηκαν περισσότεροι από 3 μήνες και περισσότερες από 300 σελίδες μελέτης για να τεκμηριωθεί και να κατατεθεί στο ΚΑΣ η προφητεία του πρωθυπουργού για το Μετρό Θεσσαλονίκης και τα Αρχαία της Βενιζέλου. Ο οποίος πρωθυπουργός, από βήματος ΔΕΘ προέβλεψε, διαισθητικά προφανώς, αφού δεν είχε στα χέρια του ακόμη καμία μελέτη και καμία επίσημη τεχνική εισήγηση από καμιά αρμόδια υπηρεσία ή οργανισμό, ότι τα έργα του Μετρό οδηγούνταν σε… αδιέξοδο και γι΄ αυτό έπρεπε να διακοπούν άμεσα, προκειμένου να αλλάξει ο σχεδιασμός της κατασκευής.

Του Γιάννη Μυλόπουλου

Και αυτά για ένα έργο που για πρώτη φορά έκανε εντυπωσιακή πρόοδο, την οποία έβλεπαν πια όλοι στη Θεσσαλονίκη, καθώς πλησίαζε στην ολοκλήρωσή του, αφού από το 30% που βρίσκονταν το 2016 και σε 3,5 μόλις χρόνια έφτασε στο 75% της ολοκλήρωσής του το 2019.

Συγκεκριμένα ο πρωθυπουργός, χωρίς να έχει τις 300 σελίδες τεχνικής μελέτης που εκ των υστέρων εκπονήθηκαν για να επιβεβαιώσουν την… προφητεία του, διαισθάνθηκε ότι η καινοτόμος λύση της «κατά χώραν» ανάδειξης του εξαιρετικής αξίας αρχαιολογικού συμπλέγματος που βρέθηκε στη Βενιζέλου και ονομάστηκε από Έλληνες επιστήμονες ως το «Βυζαντινό Σταυροδρόμι» και από Ιταλούς καθηγητές «η ελληνική Πομπηία», οδηγούνταν στα βράχια. Κι αυτά για μια λύση που όταν εγκρίθηκε από το ΚΑΣ το 2017, σκόρπισε ικανοποίηση και ανακούφιση στην κοινωνία της Θεσσαλονίκης και στην επιστημονική κοινότητα, καθώς έδειχνε τον δρόμο για τη συνύπαρξη των σπουδαίων αρχαιολογικών θησαυρών της Βενιζέλου με ένα υπερσύγχρονο τεχνικό συγκοινωνιακό έργο σταθερής τροχιάς.

Συνεπώς έπρεπε άμεσα να σταματήσουν όλα τα έργα και να καθυστερήσει η ολοκλήρωση για 3 τουλάχιστον χρόνια, (ο εργολάβος του το χάλασε λίγο, γιατί προέβλεψε 6 αντί για 3 χρόνια καθυστερήσεων, αλλά τι ξέρουν οι μηχανικοί και οι εργολάβοι), προκειμένου να αλλάξει η λύση, να ξηλωθεί ό,τι είχε γίνει μέχρι τότε και να αρχίσει από το μηδέν να εφαρμόζεται η λύση της απόσπασης και απομάκρυνσης των αρχαιοτήτων.

Δύο είναι τα θαυμαστά σημεία σε αυτήν την… αυτοεκπληρούμενη προφητεία: Το πρώτο αφορά τις υπερφυσικές ικανότητες του πρωθυπουργού, ο οποίος κατάφερε μέσα από την ομίχλη που δημιουργούσαν οι βεβαιότητες των ειδικών, να «δει» την αλήθεια για ένα μεγάλο τεχνικό έργο, χωρίς να είναι ο ίδιος μηχανικός και χωρίς να έχει τη βοήθεια καμιάς εισήγησης αρμόδιου φορέα και καμιάς τεχνικής μελέτης. Αφού όλοι οι ειδικοί μέχρι τότε, είτε βρίσκονταν στην Αττικό Μετρό, είτε στον ανάδοχο, ήταν πεπλανημένοι και πίστευαν ότι το έργο προχωρούσε καλά και θα τέλειωνε στην ώρα του, στο τέλος του 2020.

Το δεύτερο θαυμαστό σημείο είναι ότι χρειάστηκαν περισσότερο από 3 μήνες και δεκάδες μηχανικοί, πολλοί από τους οποίους μέχρι πρότινος έλεγαν άλλα, για να επικυρωθούν σε εκατοντάδες σελίδες τα όσα ο πρωθυπουργός προφήτευσε σε λίγα μόλις λεπτά από βήματος ΔΕΘ. Το μόνο που μπορείς να πεις εδώ είναι να αναφωνήσεις: «Μέγας είσαι Κύριε και θαυμαστά τα έργα σου!» Για να επαληθευτούν όμως όσα θαυμαστά προφήτευσε ο πρωθυπουργός, έπρεπε η πραγματικότητα να τροποποιηθεί και να προσαρμοστεί στον υπερβατικό πρωθυπουργικό λόγο. Γιατί εδώ ισχύει το γνωστό ρητό από την αρχαία ελληνική γραμματεία: «Αν η πραγματικότητα δεν συμφωνεί με τις βουλήσεις των ηγεμόνων, τόσο το χειρότερο για την πραγματικότητα…»

Η απόσπαση των αρχαιοτήτων παραβιάζει τη νομιμότητα

Και εδώ είναι το σημείο από το οποίο ξεκινά η περιπέτεια των αρχαιολόγων του υπουργείου Πολιτισμού και του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου. Οι οποίοι βρίσκονται σήμερα μπροστά σε μια δυσχερέστατη θέση, να αναγκάζονται να παραβούν τον αρχαιολογικό νόμο και να παρανομήσουν, με προσωπική ευθύνη έκαστος, προκειμένου να επαληθευτεί η πρωθυπουργική προφητεία.

Διότι όπως είναι γνωστό, ο αρχαιολογικός νόμος του 2002, στο άρθρο 42 ρητά προβλέπει ότι: «Η μετακίνηση μνημείου λόγω τεχνικού έργου εξετάζεται μόνον όταν μετά από σχετικό επιστημονικό έλεγχο αποκλείεται κάθε δυνατότητα διατήρησής του στο περιβάλλον του». Στην περίπτωση της Βενιζέλου, η πραγματικότητα δεν βοηθάει καθόλου τις κυβερνητικές μεθοδεύσεις. Διότι όχι απλώς υπάρχει η θεωρητική δυνατότητα διατήρησης του μνημείου στη θέση του, αλλά αυτό έχει αποδειχθεί και «εν τοις πράγμασι», καθώς η σχετική τεχνική μελέτη που είχε υποβάλει η Αττικό Μετρό για την κατασκευή του σταθμού με «κατά χώραν» ανάδειξη των αρχαιοτήτων είχε ήδη εγκριθεί από το ΚΑΣ το 2017 και έχει ήδη προχωρήσει η κατασκευή του σταθμού με αυτή τη λύση.

Η επιχείρηση παραπλάνησης

Για να υπερβούν αυτή την πραγματικότητα, άρχισαν εδώ και καιρό μια φιλότιμη προσπάθεια να αποδείξουν ότι αυτό που όλοι έβλεπαν μπροστά τους δεν ήταν αληθινό. Στην αρχή είπαν ότι δεν υπάρχει τεχνική λύση για την παραμονή των αρχαίων στη θέση τους. Όταν όμως οι ειδικοί τους διέψευσαν, επανήλθαν υποστηρίζοντας ότι η λύση δεν είχε περιγραφεί σε οριστική μελέτη, αλλά μόνο σε προμελέτη. Και όταν οι εφημερίδες δημοσίευσαν την οριστική μελέτη της λύσης, τότε οι υποστηρικτές της υπερβατικής πρωθυπουργικής προφητείας άλλαξαν τακτική και είπαν ότι αυτή η οριστική μελέτη είχε απορριφθεί από την προηγούμενη διοίκηση της Αττικό Μετρό. Κι όταν η προηγούμενη διοίκηση τους διέψευσε κατηγορηματικά, διορθώνοντας ότι η μελέτη δεν είχε απορριφθεί, αλλά ακολουθώντας τη συνήθη τακτική είχε επιστραφεί με παρατηρήσεις, αναγκάστηκαν να στείλουν επιστολή στον ανάδοχο και να ζητούν τη διακοπή της μελέτης. Αναγνωρίζοντας έτσι και παραδεχόμενοι ότι και λύση υπήρχε και η μελέτη ήταν εφικτή, αφού χρειάζονταν ειδική παρέμβαση για να σταματήσει να εκπονείται.

Στη συνέχεια προσπάθησαν κάτι να ισχυριστούν για πυρασφάλεια και πυροπροστασία, – τα είπαν μάλιστα και στο δημοτικό συμβούλιο της Θεσσαλονίκης – αλλά η έγκρισή τους από το 2018 ακόμη τους προσγείωσε στη σκληρή πραγματικότητα. Και αφού «δεν τους βγήκε» η απονενοημένη προσπάθεια να αποδείξουν ότι οι προφητείες είναι ισχυρότερες από την πραγματικότητα των τεχνικών μελετών και των έργων, επιχειρούν τώρα με επιστημονικά διαβλητά και ανυπόστατα επιχειρήματα να εκτρέψουν την προσοχή σε άλλα θέματα, εφαρμόζοντας τη στρατηγική του αντιπερισπασμού.

Φουσκώνουν, έως τριπλασιασμού, το κόστος του έργου με «κατά χώραν» παραμονή των αρχαιοτήτων, για να αποδείξουν ότι η απόσπαση είναι φθηνότερη και άρα προτιμότερη  λύση. Ξεχνούν όμως, οι δυστυχείς, ότι ο αρχαιολογικός νόμος απαγορεύει ρητά την απόσπαση όταν υπάρχει λύση για την παραμονή των αρχαίων στη θέση τους, ανεξάρτητα από το κόστος που έχει αυτή η λύση. Οι αρχαιολόγοι συνεπώς που θα υποστηρίξουν στο ΚΑΣ την απόσπαση ως φθηνότερη λύση, γνωρίζουν πολύ καλά ότι καλούνται να παραβούν τη νομιμότητα. Καθώς γνωρίζουν ότι ο πολιτισμός δεν έχει τιμή και γι’ αυτό δεν πωλείται…

Η απόσπαση μακράν η πιο ακριβή και η πιο χρονοβόρα λύση

Για κακή τους τύχη πάντως, ανεξάρτητα από την αποτυχία του συγκεκριμένου επιχειρήματος, η λύση της απόσπασης, όπως εύκολα αποδεικνύεται, δεν είναι η πιο φθηνή, αλλά αντίθετα, είναι μακράν η ακριβότερη λύση.

Πρώτα από όλα γιατί η ζημιά που θα προκύψει από την καταστροφή των αρχαίων που θα μετακινηθούν, άποψη την οποία υποστηρίζει το σύνολο της επιστημονικής κοινότητας, θα είναι ανυπολόγιστη. Δεύτερον γιατί η απόσπαση εάν εφαρμοστεί, χάνεται το τεράστιο πλεονέκτημα από το προσδοκώμενο όφελος στην οικονομία της πόλης από την in situ παραμονή των αρχαίων. Αφού η εφαρμογή αυτής της λύσης αναμένεται να τονώσει σημαντικά  την αγορά και τον τουρισμό της Θεσσαλονίκης από την προσέλκυση εκατομμυρίων ενδιαφερομένων από όλον τον κόσμο, οι οποίοι θα έρθουν να θαυμάσουν το μοναδικό υπόγειο σταθμό εντός του οποίου αναπτύσσεται ανέπαφη μια αρχαία πόλη. Άρα χάνεται μια χρυσή ευκαιρία για οικονομική ανάπτυξη με ανυπολόγιστο κόστος.

Και τέλος, η απόσπαση είναι μακράν η ακριβότερη λύση, γιατί η ήδη 6μηνη καθυστέρηση από την παύση των εργασιών, όπως και η τουλάχιστον τρίχρονη καθυστέρηση από την προαναγγελθείσα αναβολή ολοκλήρωσής του, θα κοστίσουν εκατοντάδες εκατομμύρια Ευρώ στο ελληνικό δημόσιο. Τόσο εξ αιτίας των διαφυγόντων εσόδων από τα εισιτήρια και από τη ζημιά που θα υποστεί η πόλη από την καθυστέρηση λειτουργίας του Μετρό, όσο όμως και κυρίως, εξ αιτίας των αποζημιώσεων που, λόγω των καθυστερήσεων που προκαλεί η αλλαγή λύσης, ήδη έχει αρχίσει να διεκδικεί ο εργολάβος.

Όσο για την αμφισβήτηση του μεγάλου πλεονεκτήματος της «κατά χώραν» ανάδειξης, ότι οι 12 στους 13 σταθμούς θα λειτουργούσαν στο τέλος του 2020, ας ρωτήσουν τον Δνοντα Σύμβουλο της ΑΚΤΩΡ, ο οποίος δημόσια διαβεβαίωνε τον περασμένο Φεβρουάριο ότι το έργο θα παραδίδονταν στην ώρα του. Όπως επίσης ας ρωτήσουν τον ανάδοχο, αν συμφωνεί ότι η αλλαγή λύσης, που ήδη κρατά το έργο 6 μήνες σταματημένο, μπορεί να ολοκληρωθεί, όπως ισχυρίζονται, το 2023. Αφού στο χρονοδιάγραμμα που τους έδωσε η ΑΚΤΩΡ, προβλέπεται καλό 2025 και βλέπουμε…

Η αλήθεια λοιπόν είναι ότι η απόσπαση εκτός από πολύ ακριβότερη, είναι και η λύση που καθυστερεί περισσότερο το έργο.

Το παράδοξο του Έλγιν και η Μελίνα

Ο αντιπερισπασμός λοιπόν με το κόστος και τη διάρκεια εκτέλεσης του έργου καταρρέει. Υπάρχει όμως στη μελέτη που υποβάλλουν και δεύτερη γραμμή άμυνας. Επιχειρούν να αποδείξουν ένα διεθνές παράδοξο: Υποστηρίζουν ότι η παραμονή των αρχαίων στη θέση τους θα προκαλέσει μεγαλύτερη ζημιά σε αυτά, από ό,τι ο τεμαχισμός, η απόσπαση και απομάκρυνσή τους από τη Βενιζέλου.

Εδώ τρίζουν τα κόκκαλα της Μελίνας… Πρόκειται για το ίδιο ακριβώς επιχείρημα που χρησιμοποίησε ο Έλγιν για να αφαιρέσει τα μάρμαρα από τον Παρθενώνα και έμεινε στην ιστορία σαν κλέφτης! Το επιχείρημα προφανώς είναι για γέλια και δεν αντέχει την παραμικρή κριτική. Όσο κι αν επικαλούνται… σεισμικές δονήσεις κατά την κατασκευή του σταθμού, πολλά μέτρα κάτω από το δάπεδο των αρχαιοτήτων, που δεν θα επηρεάσουν τις γύρω οικοδομές, αλλά θα παραμορφώσουν ειδικά τα αρχαιολογικά ευρήματα. Και όσο και αν επικαλούνται ανύπαρκτες καθιζήσεις του εδάφους, τις οποίες όλοι οι μελετητές εκτιμούν σε λίγα χιλιοστά. Και όσο και αν φοβίζουν με άλλες προφητείες για ισχυρό σεισμό στη Θεσσαλονίκη που θα διατηρήσει την υπόλοιπη πόλη ακέραια και θα καταστρέψει επιλεκτικά τα αρχαία της Βενιζέλου που θα εκτίθενται in situ.

Το τελευταίο ψέμα

Το τελευταίο ψέμα της απεγνωσμένης προσπάθειας παραπλάνησης της κοινωνίας και του ΚΑΣ, αφορά στη δήθεν επανατοποθέτηση των μνημείων στη θέση τους. Αφού από μόνοι τους στη μελέτη που κατέθεσαν στο ΚΑΣ ομολογούν ότι μόνο το τετράπυλο θα επανατοποθετηθεί στη θέση του, ενώ όλα τα υπόλοιπα ευρήματα θα… παρουσιαστούν αλλού, διασπασμένα σε διάφορα σημεία. Άρα δεν πρόκειται για επανατοποθέτηση, αλλά για παρουσίαση του μνημείου σε διάφορες θέσεις. Δηλαδή «μηδέν εις το πηλίκον» σε ό,τι αφορά στη διατήρηση του ανυπολόγιστης αξίας αρχαιολογικού θησαυρού.

Μόνος κερδισμένος ο εργολάβος

Η μόνη αλήθεια σε όλη την υπόθεση, την οποία και αυτή την αποκρύπτουν επιμελώς, είναι ότι κερδισμένος από την απόσπαση των ευρημάτων θα είναι μόνον ο εργολάβος, λόγω των εκατοντάδων εκατομμυρίων σε αποζημιώσεις που θα του επιδικαστούν σε βάρος του δημοσίου. Κι αυτό και γιατί ήδη έχουν προκαλέσει 6μηνη διακοπή των έργων, αλλά και γιατί οι ίδιοι αναγνωρίζουν ότι το Μετρό δεν θα παραδοθεί το 2020, όπως το χρονοδιάγραμμα προβλέπει, αλλά 3 τουλάχιστον χρόνια αργότερα. Ούτε ψύλλος στον κόρφο λοιπόν των αρχαιολόγων του ΚΑΣ που καλούνται από την κυβέρνηση που τους διόρισε να παρανομήσουν, προκειμένου να υποστηρίξουν τις κυβερνητικές μεθοδεύσεις…

πηγή: tvxs.gr