Γρ. Ζαρωτιάδης: Γαλάζια Οικονομία – τι θέλουν οι ψαράδες στη Νέα Παραλία;

Στη σύγχρονη θεώρηση της τοπικής οικονομικής ανάπτυξης το βασικό ζητούμενο είναι η δημιουργική ισορροπία μεταξύ αφενός της ανάδειξης των βασικών τομέων όπου συγκεντρώνονται ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα της περιοχής κι αφετέρου η αποφυγή μιας μη-βιώσιμης και εν τέλει αντιαναπτυξιακής υπερδιόγκωσής τους.

Του Γρηγόρη Ζαρωτιάδη*

Οι τομείς-ατμομηχανές πρέπει να αντιμετωπίζονται ως τέτοιοι, δηλαδή ως κλάδοι οικονομικής δραστηριότητας που, λόγω των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών τους, μπορούν να συμπαρασύρουν σε μια διεργασία διακλαδικής, ολιστικής ανάπτυξης όλου του φάσματος των παραγωγικών δραστηριοτήτων. Αλλιώς, οι οικονομίες-μονοκουλτούρες είναι καταδικασμένες να αποτύχουν – από τη μία είναι ευάλωτες σε τυχαίες, εξωγενείς παραμέτρους, ενώ από την άλλη αδυνατούν να δημιουργήσουν καινοτομίες και να αξιοποιήσουν τις δυνατές πολλαπλασιαστικές αλληλεπιδράσεις με άλλους κλάδους, περισσότερο ή λιγότερο συναφείς. Με άλλα λόγια, οι ατμομηχανές, αν δεν σέρνουν βαγόνια, εκτροχιάζονται.

Ένας από τους κύριους τομείς που μπορούν να οδηγήσουν στο μέλλον μιας κοινωνικά και περιβαλλοντικά βιώσιμα αναπτυσσόμενης Θεσσαλονίκης είναι αυτός της γαλάζιας οικονομίας.

Στις αρχικές συνιστώσες του προγράμματος της Δημοτικής Κίνησης Θεσσαλονίκης Υψίπολις συμπεριλαμβάνεται η αναφορά στο ότι η Θεσσαλονίκη μπορεί να καταστεί κέντρο του εν λόγω τομέα περιφερειακής γιατί όχι και παγκόσμιας εμβέλειας. Όμως, ένας έμπειρος δημοτικός σύμβουλος μου αντέτεινε ότι δεν καταλαβαίνει «τι σόι πρόταση είναι να φέρει κανείς τις ιχθυόσκαλες στην παραλία της Θεσσαλονίκης…».

Αναγνωρίζοντας λοιπόν την ευθύνη της «κοινωνικής διαπαιδαγώγησης» στην πολιτική δράση, ας δούμε πιο συγκεκριμένα τι συμπεριλαμβάνει η γαλάζια οικονομία. Αφορά στην ανάπτυξη παραγωγικών κι εμπορικών δραστηριοτήτων (με υλικό ή άυλο περιεχόμενο) στους επιμέρους κλάδους:

– τις μεταφορές (ανθρώπων και αγαθών),

– τη ναυπηγική,

– τον ευρύτερο κλάδο των logistics με επίκεντρο τα λιμάνια,

– τον παράκτιο τουρισμό (ο οποίος δεν περιορίζεται στις κλασικές μορφές «ήλιος και θάλασσα»),

– τις με τη θάλασσα σχετιζόμενες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας,

– τη γαλάζια βιοοικονομία και την έρευνα αιχμής, από την ανάπτυξη και την πρότυπη παραγωγή καινοτόμων προϊόντων,

– έως τις σύγχρονες διεργασίες αφαλάτωσης και αξιοποίησης θαλάσσιων πόρων,

– όλο το εύρος των λοιπών σχετιζόμενων δραστηριοτήτων που αναπτύσσονται σε παράκτιες περιοχές και τέλος

– τον ευρύτερο κλάδο της αλιείας (χωρίς αυτό προφανώς να σημαίνει τους ερασιτέχνες ψαράδες στη Νέα Παραλία…).

Όλα αυτά βεβαίως υπό το πρίσμα μιας αναπτυξιακής διεργασίας που προτάσσει αφενός την κοινωνική δικαιοσύνη και ισορροπία των παράκτιων κοινωνιών κι αφετέρου τον σεβασμό του φυσικού περιβάλλοντος.

Καθίσταται λοιπόν προφανές ότι η ευρύτητα της γαλάζιας οικονομίας διαμορφώνει ευκαιρίες και προοπτικές μιας μακροπρόθεσμης, δυναμικής και βιώσιμης αναπτυξιακής διεργασίας – αρκεί να συνάδει με τα χαρακτηριστικά της περιοχής (αν και στις σχετικές διεθνείς στατιστικές αναδεικνύονται περιοχές χωρίς πρόσβαση στη θάλασσα, οι οποίες όμως επιδεικνύουν εκπληκτικές επιδόσεις σε κάποιους εκ των προαναφερομένων κλάδων).

Τύχη αγαθή το γεγονός ότι αυτό ισχύει για τη Θεσσαλονίκη και το περιαστικό της ανάπτυγμα: η χωροθέτηση, η ιστορία της, οι υποδομές της (οι οποίες προφανώς θέλουν ενίσχυση), η ύπαρξη αποθέματος σχετικών ερευνητικών δομών, ανθρωπίνου κεφαλαίου και επιχειρηματικών πρωτοβουλιών.

Ταυτόχρονα η σημασία της Μεσογείου για την ανάπτυξη της γαλάζιας οικονομίας είναι διεθνώς αποδεκτή και κινεί ήδη τις σχετικές πολιτικές προώθησης επενδύσεων (δημοσίων και ιδιωτικών) στο επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως σε άλλους διεθνείς οργανισμούς. Διαπίστωση που είχα την ευκαιρία να επιβεβαιώσω λειτουργώντας ως ειδικός σύμβουλος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής στη σύνταξη της γνωμοδότησής της για την προώθηση της γαλάζιας οικονομίας από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Να σημειώσω επιπρόσθετα ότι η αξιοποίηση των δυνατοτήτων που περιγράφηκαν δεν περιορίζεται απλώς στην ενίσχυση της οικονομικής δραστηριότητας της πόλης μας και της γύρω περιοχής της, αλλά πολύ περισσότερο μπορεί να αναδείξει τη Θεσσαλονίκη ως κέντρο αυτού του τύπου ανάπτυξης στην Ανατολική Μεσόγειο και την Παρευξείνια Ζώνη, αξιοποιώντας κοινωνικοοικονομικά το σχετικό πολιτικό κεφάλαιο που μπορεί να κατακτήσει.

Ο ρόλος της μέλλουσας δημοτικής αρχής, ο ρόλος ο δικός μας διεκδικώντας την ευθύνη της διακυβέρνησης του δήμου Θεσσαλονίκης είναι λοιπόν ακριβώς αυτός: η αναγνώριση των δυνατοτήτων και η άμεση, αλλά κυρίως έμμεση προώθηση συγκεκριμένων πρωτοβουλιών που θα οδηγήσουν στην πραγμάτωση των δυνατοτήτων μας.

*Κοσμήτορας Σχολής Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών, υποψήφιος δήμαρχος Θεσσαλονίκης – ΥΨΙΠΟΛΙΣ