Η μεγάλη προοδευτική πλειοψηφία

Έχοντας πίσω μας τη σκληρή πραγματικότητα της κρίσης στην οποία οδήγησε τον πλανήτη η νεοφιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση της οικονομίας και προσπαθώντας να θεραπεύσουμε τις πληγές που προκάλεσαν τα νεοφιλελεύθερα μνημόνια που μας επέβαλαν, ελέω νικητή, οι δανειστές, το ερώτημα «και τώρα τι; Πρόοδος ή Συντήρηση;» αποκτά σήμερα αυτονοήτως μονοσήμαντη απάντηση.

Του Γιάννη Μυλόπουλου*

Κι αυτό γιατί είναι ηλίου φαεινότερο ότι η επόμενη ημέρα πρέπει να βρίσκεται στην ακριβώς αντίθετη κατεύθυνση από εκείνη που προκάλεσε την οικονομική καταστροφή, η οποία μόνο δεινά και συμφορές έφερε στους αδύναμους κρίκους της παγκόσμιας οικονομικής αλυσίδας.

Στο διαχρονικό, όσο και πάλι σήμερα επίκαιρο δίλημμα λοιπόν: «Πρόοδος ή Συντήρηση;», η απάντηση ασφαλώς και βρίσκεται στην πλευρά της προόδου, στην πλευρά της υπέρβασης, δηλαδή, με κάθε τρόπο των παθογενειών που προκάλεσαν τα δεινά και τις συμφορές.

Πόσο ανιστόρητη, πόσο ανεγκέφαλη και πόσο αυτοκαταστροφική πρέπει να είναι μια κοινωνία η οποία, έχοντας βιώσει την εξαιρετικά επώδυνη εμπειρία της πτώσης στον γκρεμό και έχοντας επιβιώσει, επιμένει και πάλι να ακολουθεί τον ίδιο δρόμο που με ασφάλεια οδηγεί στον ίδιο ακριβώς προορισμό;

Η επανάληψη των ίδιων μεθόδων είναι βέβαιον ότι θα παράγει τα ίδια ακριβώς αποτελέσματα.

Γι’ αυτό και οι «έξυπνες κοινωνίες» επιλέγουν τη συντηρητική οδό της επανάληψης της ίδιας πολιτικής και της ασφαλούς συνέχισης της ίδιας πορείας, σε εποχές ανάπτυξης, ευμάρειας και ευημερίας. Τότε δηλαδή που η ιστορική εμπειρία δικαιώνει την εφαρμογή της ίδιας πολιτικής και καταδικάζει τους πειραματισμούς των προοδευτικών αναζητήσεων που κινδυνεύουν να απομακρύνουν την οικονομία από τον δοκιμασμένο δρόμο της ανάπτυξης και την κοινωνία από τα ασφαλή μονοπάτια της ευημερίας.

Ζούμε σε μια εποχή μετάβασης, αβεβαιότητας και γι’ αυτό και υψηλής διακινδύνευσης. Η μόνη σήμερα σταθερά, είναι αυτό που μας έχει ήδη συμβεί. Και η μόνη σήμερα βεβαιότητα σχετίζεται με τις αιτίες που οδήγησαν στην οικονομική καταστροφή και στη φτωχοποίηση εκτεταμένων τμημάτων του πληθυσμού.

Η συνθήκη που προετοίμασε την οικονομική κρίση είναι, πλέον, ευρέως γνωστή:

Η παγκοσμιοποίηση της οικονομίας και η εφαρμογή ενός ακραία φιλελεύθερου μοντέλου ανάπτυξης, με την κατάργηση των συνόρων και την κυριαρχία του χρηματιστηριακού κεφαλαίου και του παγκοσμιοποιημένου πλούτου, οδήγησε σε υστέρηση της δημοκρατίας και στην ανάδειξη των παγκόσμιων αγορών σε κυρίαρχα και συγχρόνως ανεξέλεγκτα, όσο και αδιαφανή όργανα εξουσίας και λήψης αποφάσεων.

Η επιθετικότητα των νέων παγκοσμιοποιημένων οικονομικών κέντρων οδήγησε σε μαρασμό τις περιφερειακές αγορές και σε αποδυνάμωση τις τοπικές παραγωγικές μονάδες.

Ο φρενήρης, τέλος, ανταγωνισμός υποχρέωσε τους αδύναμους σε υπερδανεισμό και υπερχρέωση και στη συνέχεια τους ανάγκασε σε εκχώρηση κοινών αγαθών, δημόσιου πλούτου και ζωτικών κυριαρχικών δικαιωμάτων στη νέα παγκόσμια οικονομική τάξη πραγμάτων.

Ποια πρέπει να είναι λοιπόν η επόμενη ημέρα; Επαναλαμβάνουμε την ίδια, νεοφιλελεύθερη διαδρομή, που με την ασφάλεια της εκ των υστέρων επίγνωσης της ιστορίας οδηγεί τις οικονομίες και τις κοινωνίες του πλανήτη σε όλεθρο και καταστροφές;

Ή το μεγάλο ζητούμενο σήμερα είναι ακριβώς το πως θα προχωρήσουμε μπροστά, υπερβαίνοντας τη συντηρητική οδό της εφαρμογής της ίδιας νεοφιλελεύθερης συνταγής;

Συχνά τίθεται βέβαια το ερώτημα, κατά πόσον η επιλογή της προόδου είναι μια ελεύθερη και ανεπηρέαστη από τα σύγχρονα κέντρα πλούτου και εξουσίας επιλογή. Κατά πόσον δηλαδή η πρόοδος, στις σημερινές οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες, αποτελεί αντικείμενο ελεύθερης επιλογής των πολιτών.

Κι αυτό γιατί είναι πλέον κοινή διαπίστωση ότι το νεοφιλελεύθερο καθεστώς χρησιμοποιεί όλα τα μέσα προκειμένου να διαστρέψει την πραγματικότητα και να παραπλανήσει την κοινή γνώμη.

Ψέματα κατά συρροή, απόκρυψη της αλήθειας, προπαγάνδα, Fake news, έλεγχος των ΜΜΕ και των κοινωνικών δικτύων, διαπόμπευση ανθρώπων και καταστροφή υπολήψεων, κατευθυνόμενες δημοσκοπήσεις, αποτελούν πλέον καθημερινές πρακτικές στην προσπάθεια χειραγώγησης και αποπροσανατολισμού της ελεύθερης επιλογής των πολιτών.

«Το σύστημα δίνει τα ρέστα του» είναι η κοινή διαπίστωση της λαϊκής σοφίας γι’ αυτό που συμβαίνει σήμερα. Στην πραγματικότητα ο πόλεμος ξεκινά τώρα, που η μάχη της απεμπλοκής από τα μνημόνια έληξε νικηφόρα. Και θα είναι ένας πόλεμος σκληρός και δύσκολος, γιατί ο αντίπαλος δεν είναι μόνο δυνατός, είναι και ανελέητος.

Η ιστορική εμπειρία των επανειλημμένων νικηφόρων εκλογικών αναμετρήσεων των προοδευτικών δυνάμεων πάντως το 2015, εν μέσω κρίσης και απόλυτα ελεγχόμενης οικονομίας, με όλα τα ΜΜΕ και τα κέντρα προπαγάνδας να λειτουργούν υπέρ του νεοφιλελεύθερου καθεστωτικού συστήματος, όπως αυτό εκφράζονταν τότε από τη συγκυβέρνηση ΝΔ – ΠΑΣΟΚ, προοιωνίζεται και αυτό που θα συμβεί στις επόμενες εκλογικές αναμετρήσεις.

Οι Έλληνες έχουμε αποδείξει πολλές φορές στην ιστορία ότι ούτε χειραγωγούμαστε, ούτε καθοδηγούμαστε εύκολα. Η μεγάλη προοδευτική πλειοψηφία που ανατράφηκε με αντιδεξιούς αγώνες απέναντι στο αυταρχικό μετεμφυλιακό κράτος της Δεξιάς και γαλουχήθηκε με αντι-νεοφιλελεύθερες κοινωνικές αντιλήψεις για μια βιώσιμη ανάπτυξη που θα απευθύνεται ισότιμα σε όλους, με κοινωνική δικαιοσύνη και περιβαλλοντική ακεραιότητα, είναι και πάλι παρούσα.

Είναι η ίδια προοδευτική πλειοψηφία που με δεδομένη τη νεοφιλελεύθερη διολίσθηση του ΠΑΣΟΚ και τη σύμπραξή του με τη ΝΔ, έδωσε στον ΣΥΡΙΖΑ, σε ένα μικρό αριστερό κόμμα του πάλαι ποτέ 4% και στον ηγέτη του Αλέξη Τσίπρα, έναν νέο, ευφυή, καθαρό και ιδιαίτερα ικανό, όπως αποδείχθηκε, πολιτικό, την δύναμη να αναδειχθούν σε κυρίαρχους πολιτικούς παίκτες και να οδηγήσουν, ως κυβέρνηση πια, την χώρα εκτός μνημονίων. Αυτή η μεγάλη προοδευτική πλειοψηφία που στο παρελθόν έδωσε κατ’ επανάληψη νικηφόρους κοινωνικούς και πολιτικούς αγώνες, δηλώνει και πάλι το παρόν και θα δώσει τη δική της προοδευτική απάντηση στις επερχόμενες εκλογικές αναμετρήσεις.

*Ο Γιάννης Μυλόπουλος είναι καθηγητής του ΑΠΘ, Προέδρος της Αττικό Μετρό ΑΕ