Οι μέρες της φωτιάς

Το 1973, μετά από 6 χρόνια σκληρής δικτατορίας, οι φοιτητές ξεσηκώθηκαν ζητώντας ελευθερία και δημοκρατία. Το Φεβρουάριο έγινε η κατάληψη της Νομικής στην Αθήνα, ακολούθησαν συλλήψεις, και πολύ ξύλο. Το Νοέμβριο  φοιτητές από όλες τις σχολές της Αθήνας κατέλαβαν το Μετσόβιο Πολυτεχνείο, ,έκαναν διαδηλώσεις, και πλήθος απλών ανθρώπων που ξεπέρασαν αμφιβολίες, φόβους, και απάθεια χρόνων, επικροτούσε, θαύμαζε και συμμετείχε.

Της Ρίας Καλφακάκου*

Η (μετέπειτα κοινοβουλευτική) αριστερά,  τη πρώτη μέρα της κατάληψης, στάθηκε αμήχανη ακόμα και αρνητική απέναντι σε ένα ξέσπασμα που δεν το περίμενε, δεν το έλεγχε και δεν μπορούσε να το εξηγήσει (το ΠΑΣΟΚ ήταν ανύπαρκτο τότε μέσα στα πανεπιστήμια). Όμως πολύ γρήγορα πήρε ενεργά μέρος, είτε γιατί κατάλαβε, είτε γιατί δεν μπορούσε να κάνει αλλιώς, κυρίως γιατί οι φοιτητές που πρόσκεινταν τόσο στο ΚΚΕ, όσο και στο ΚΚΕ εσωτερικού, ήταν από την πρώτη στιγμή εκεί, με αποφασιστικότητα και ενθουσιασμό και έπαιζαν πρωταγωνιστικό ρόλο μαζί με τις άλλες αριστερές ομάδες, της μετέπειτα εξωκοινοβουλευτικής αριστεράς.

Στο ερώτημα πόσος κόσμος τους ακολουθούσε, η απάντηση είναι απλή.  Ούτε η επανάσταση του 21, ούτε η εθνική αντίσταση στην Κατοχή, ξεκίνησαν με όλο τον κόσμο ενεργά δίπλα τους από την πρώτη μέρα.

Συγκίνησαν, έπεισαν, ενθουσίασαν και γίνονταν κάθε μέρα μαζικότερες.  Γι αυτό στο Πολυτεχνείο άνοιγαν όλες οι πόρτες, 3 το πρωί, για να κρύψουν φοιτητές.  Γι αυτό ο λαός συγκινούνταν με το μύθο του πολυτεχνείου, γιατί ήταν αυτό που όλοι θα ήθελαν να είχαν κάνει, αλλά δεν πρόλαβαν, δεν άντεξαν, δεν τόλμησαν.
Φοβούμενος πως θα γίνει γενική λαϊκή εξέγερση, ο δικτάτορας Παπαδόπουλος, κατέβασε τα τανκς στην Αθήνα, συνέλαβε και βασάνισε εκατοντάδες φοιτητές και φοιτήτριες, ενώ ο λαός της Αθήνας άνοιγε τις πόρτες μέσα στα άγρια μεσάνυχτα, για να περιθάλψει όσους διέφευγαν-κάτι που συνέβη, σε μικρότερη κλίμακα και το 2008 στις διαδηλώσεις για τη δολοφονία του Αλέξη Γρηγορόπουλου. Υπήρξαν πολλοί  νεκροί και τραυματίες, έγιναν πάνω από 2χιλ. συλλήψεις, και πολλοί φοιτητές και φοιτήτριες βασανίστηκαν απάνθρωπα, στην ασφάλεια και στο ΕΑΤ-ΕΣΑ.

Στη Θεσσαλονίκη είχε γίνει η μεγάλη αποχή στο Πολυτεχνείο στις εξετάσεις του Φεβρουαρίου το 1973, και το Νοέμβριο ,ακολουθώντας το παράδειγμα της Αθήνας, φοιτητές από όλες τις σχολές συγκεντρώθηκαν και  κατέλαβαν την Πολυτεχνική Σχολή ΑΠΘ. Πλήθος κόσμου πέρασε από τη σχολή,και το βράδυ 3000 φοιτητές έμειναν μέσα στο κτίριο. Ανάλογες καταλήψεις έγιναν και στα Γιάννινα και την Πάτρα.

Στη Θεσσαλονίκη, στρατός και αστυνομία, με την ενεργή συμμετοχή του πρύτανη των τανκς, Σδράκα, ανάγκασαν τους φοιτητές -τριες να βγουν από το κτίριο της Πολυτεχνικής, μέσα στη νύχτα, συνέλαβαν  γύρω στα 200 άτομα, χτυπώντας  και χαστουκίζοντας αδιακρίτως.

Για ένα μήνα κρατήθηκαν στα υπόγεια της ασφάλειας, στη Βαλαωρίτου, 36 άτομα εκ των οποίων 5 γυναίκες. Η ανατροπή του Παπαδόπουλου από τον σκληρότερο Ιωαννίδη (ο οποίος δημιούργησε την τραγωδία της Κύπρου), συνοδεύτηκε από αμνηστία που απελευθέρωσε  από τις φυλακές και τα κρατητήρια τους φοιτητές .

Έξη μήνες μετά η εθνική προδοσία της χούντας  που παρέδωσε τη μισή Κύπρο στους Τούρκους, έριξε τη μισητή  δικτατορία.Ακραίο παράδειγμα πως τα μεγάλα λόγια για την πατρίδα, ο εθνικισμός, η πατριδοκαπηλία , ο τυφλός φανατισμός, μόνο δεινά επιφέρουν στον τόπο.

Σήμερα ζούμε εξεγέρσεις σε παγκόσμιο και εθνικό επίπεδo

Αντίστοιχα τα πρόσφατα συλλαλητήρια για το Μακεδονικό, ενάντια στη συμφωνία των Πρεσπών, συγκεντρώσεις όπου κυριάρχησε η ακροδεξιά  και τα λούμπεν στοιχεία, πρόσφεραν αρνητικές υπηρεσίες στην προάσπιση των εθνικών συμφερόντων, την ειρήνη στην περιοχή, και τη φιλία και συνεργασία μεταξύ  των λαών.

Σήμερα ζούμε εξεγέρσεις σε παγκόσμιο και εθνικό επίπεδο, με διαφορετικά χαρακτηριστικά σε διάφορες χώρες ,και άλλες πολιτικές αναφορές ,αλλά έχουν ως κοινή αφετηρία την απόγνωση, την οργή, και  ένα βαθύ αίσθημα αδικίας.

Η κυριαρχία του χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου, του πιο άχρηστου, άπληστου και ανενδοίαστου μέρους του διεθνούς  κεφαλαίου, ο νεοφιλελευθερισμός που αντιμετωπίζει τους ανθρώπους ως παραγωγικά μέσα για την επίτευξη κέρδους, και καταστρέφει το περιβάλλον  δημιουργώντας επικίνδυνες κλιματικές αλλαγές και κλιματική κρίση.

Η ασυδοσία των αγορών και το δόγμα Φρίντμαν, συμπιέζουν τη ζωή του πολίτη, υποθηκεύουν το μέλλον των νέων, λεηλατούν τα εργασιακά δικαιώματα, αποστρέφονται το κοινωνικό κράτος και μισούν τη δημοκρατία.

Τα κίτρινα γιλέκα στη Γαλλία, έχουν κοινωνική αναφορά στους moyen, αλλά όχι σαφείς πολιτικές αναφορές. Το κίνημα περιέχει βίαιους και ειρηνικούς διαδηλωτές, ηγέτες  δημιουργικούς , μηδενιστές,  ακτιβιστές, πολιτικοποιημένους και απολιτίκ. Ποιο είναι το κοινό που τους ενώνει; Θυμός και απελπισία.

Και βέβαια η μαζικότητα των κινητοποιήσεων, τους αναβαθμίζει στο συντηρητικό πολιτικό κατεστημένο, από ταραξίες και μπαχαλάκηδες σε εξεγερμένο λαό, που είναι αδύνατον να αντιμετωπιστεί με καταστολή ,  αλλά μόνο  με διαπραγμάτευση, και ανταπόκριση στα αιτήματά τους, πράγμα που έκανε και ο Μακρόν, με μικρή επιτυχία ως τώρα.

Οι τραυματισμένες δημοκρατίες της Λατινικής Αμερικής όπου ο αμερκάνικος ιμπεριαλισμός, για να κλέψει τον εθνικό τους πλούτο, εγκαθιδρύει αυταρχικά καθεστώτα και δικτατορίες, και βλέπουμε τώρα τον εξεγερμένο λαό στη Χιλή και τη Βολιβία.

Στη χώρα μας τώρα, ζούμε την πιο αυταρχική διακυβέρνηση της μεταπολίτευσης. Με μότο ασφάλεια και αριστεία.

Ασφάλεια όχι ως συμπλήρωμα της δημοκρατίας αλλά ως αντίθετό της. Ασφάλεια νοούμενη ως καταστολή, χωρίς σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Αριστεία όχι ενταγμένη σε μια πλατιά παιδεία ανοιχτή σε όλους και  με έγνοια για δουλειά και εργασιακά δικαιώματα για όλο τον εργαζόμενο λαό.

Αριστεία  που λειτουργεί ως μοχλός και αιτιολογία που θα πετάξει τους πολλούς σε μια κυλιόμενη ανεργία, ανάλογα με την οικονομική συγκυρία.

Κάτι σαν το American Dream. Ο καθένας μπορεί να γίνει πλούσιος, και όσοι είναι φτωχοί φταίνε οι ίδιοι. Ας προσπαθήσουν όλοι να γίνουν άριστοι, αλλιώς οι ίδιοι ευθύνονται για την εργασιακή ανασφάλεια.

Το δόγμα  Νόμος και Τάξη, της (όλο και πιο δεξιά) ΝΔ οδηγεί στην κατάργηση του ασύλου, στην αστυνομική βία, στην περιφρόνηση και συκοφάντηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της ελεύθερης έκφρασης, της ακαδημαικής ελευθερίας, της διακίνησης ιδεών, και του σεβασμού των πιο ακραίων και αντίθετων με τις κρατούσες, απόψεων.

Το δόγμα  Νόμος και Τάξη, δεν ανέχεται  αντίθετες απόψεις, δεν θέλει διαφορετικές απόψεις, δεν θέλει δημοκρατία.

Για την βία μικρών ομάδων, τις μολότωφ και τα ΜΑΤ.

Η χρήση βίαιων μεθόδων, όταν δεν εντάσσονται σε μια παλλαική εξέγερση, αλλά είναι απολιτικές, σεχταριστικές  ή προβοκατόρικες ενέργειες, μειοψηφιών, που με τις πράξεις τους, ευνοούν τον αντίπαλο που δήθεν αντιπαλεύουν, δεν είναι αποδεκτές στη δημοκρατία.

Μειοψηφίες βίαιες , χωρίς λαϊκή εξουσιοδότηση και λαϊκή αποδοχή, οδηγούν στην χρήση έντονης καταστολής από τον αντίπαλο, και αυτή την καταστολή την υφίστανται οι ειρηνικές πλειοψηφίες που αντιδρούν.

Η “νόμιμη” βία της αστυνομίας, δρα αρνητικά στη συνείδηση του πολίτη ιδιαίτερα όταν απευθύνεται  σε νέους ανθρώπους, άοπλους,  που διεκδικούν περισσότερη ελευθερία και καλύτερη ζωή.

Τα ΜΑΤ στην ΑΣΟΕΕ δεν ήταν εναντίον όσων αποθήκευσαν κάποιους λοστούς και κοντάρια,( ευτυχώς η υπουργός του Μητσοτάκη μας πληροφόρησε πως ανάλογα όπλα χρησιμοποιούν και στη Συρία),στα υπόγεια της ΑΣΟΕΕ, αλλά εναντίον των φοιτητών που ζητούσαν ανοιχτά πανεπιστήμια.

Όλοι όσοι αντισταθήκαμε στην βία και την αυθαιρεσία σε σκοτεινότερες εποχές , καταδικάζουμε τις κυβερνητικές μεθόδους, που θέλουν να απαξιώσουν το δημόσιο πανεπιστήμιο, συγχέοντας έντεχνα, το ποιοι κατείχαν τα όπλα στα υπόγεια, και εναντίον ποιών επιτέθηκαν τα ΜΑΤ.

Κέντρα ανομίας λοιπόν τα πανεπιστήμια, πληρώστε τα αμφιβόλου επιστημονικής στάθμης κολλέγια, και θα έχετε ωραία κτίρια ,τάξη και ασφάλεια.

Και αν περνούσε στο λαό ο φόβος και η τρομοκρατία, και είχαμε άνευρες και άμαζες συγκεντρώσεις στις 17 Νοέμβρη, θα τελειώναμε επιτέλους και με το Πολυτεχνείο και την άπλετη δημοκρατία τους.

Ευτυχώς ο κόσμος έχει μνήμη και τιμά τους αγώνες, και η μαζική διαδήλωση, στην επέτειο του Πολυτεχνείου, διέψευσε τις ελπίδες του τσεκουροφόρου υπουργού, και όλης της κυβέρνησης.

Η διαχρονική αξία του Πολυτεχνείου οφείλεται ακριβώς πως γαλούχησε μια ολόκληρη γενιά, και όλη την κοινωνία της μεταπολίτευσης, στις έννοιες της δημοκρατίας, της συμμετοχής και της αλληλεγγύης.

Η δημοκρατία της μεταπολίτευσης έγινε πιο διευρυμένη χάρις στην εξέγερση των φοιτητών.

Το Πολυτεχνείο δεν έριξε τη χούντα. Ήταν  όμως ο καταλύτης για την κατάρρευσή της, αλλά  και ο βασικός λόγος για τη έκρηξη Δημοκρατίας μετά τη μεταπολίτευση , έναντι της κηδεμονευόμενης αυταρχικής δημοκρατίας που πρότεινε η χούντα ,με το πείραμα Μαρκεζίνη.

Το μήνυμα του Πολυτεχνείου “Ψωμί   Παιδεία Ελευθερία” είναι διαχρονικό και εμπνέει τους νέους μέχρι σήμερα.  Εμπρός λοιπόν για τα Πολυτεχνεία του σήμερα, την αντίσταση ενάντια στον αυταρχισμό, την αύξηση των κοινωνικών ανισοτήτων, τη φτώχεια, την οικολογική καταστροφή του πλανήτη.

Για να έχουν οι γενιές του σήμερα και του αύριο, ελεύθερο  χώρο και χρόνο, δουλειά με δικαιώματα, πρόσβαση στην Παιδεία, αξιοπρέπεια και ελευθερία.

*H Ρία Καλφακάκου είναι καθηγήτρια Πολυτεχνικής Σχολής
ΑΠΘ, μέλος της ΚΕ του ΣΥΡΙΖΑ, δημοτική σύμβουλος της παράταξης “Θεσσαλονίκη ΜΑΖΙ”. Ήταν μέλος της συντονιστικής επιτροπής του “Πολυτεχνείου” στη Θεσσαλονίκη και στους 36 φυλακισθέντες στην ασφάλεια.