Προϋπολογισμός: Πρωτογενές πλεόνασμα 3,82% και ανάπτυξη 2,5% το 2018

Πρωτογενές πλεόνασμα ύψους 3,82% του ΑΕΠ και ανάπτυξη 2,5% προβλέπει για το επόμενο έτος ο προϋπολογισμός που κατατέθηκε σήμερα στη Βουλή και ο οποίος, όπως επισημαίνεται από το υπουργείο Οικονομικών, είναι ο τελευταίος που κατατίθεται στο πλαίσιο του μνημονίου.

Το πλεόνασμα είναι υψηλότερο από τον στόχο 3,5% του ΑΕΠ που έχει συμφωνηθεί με τους θεσμούς και σύμφωνα με το υπουργείο Οικονομικών, η δημοσιονομική προσπάθεια που έχει ήδη καταβληθεί, καθώς και η άρση της οικονομικής αβεβαιότητας και η σημαντική βελτίωση του οικονομικού κλίματος, είναι επαρκείς παράγοντες για την ασφαλή επίτευξή του.

Εφέτος, εκτιμάται πρωτογενές πλεόνασμα 2,44% του ΑΕΠ, έχοντας ήδη ενσωματώσει δαπάνη 1,4 δισ. ευρώ ή 0,78% του ΑΕΠ για το κοινωνικό μέρισμα, την επιστροφή των κρατήσεων στους συνταξιούχους και την εξόφληση των Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας (ΥΚΩ) στη ΔΕΗ. Σημαντικός παράγοντας της υπέρβασης του 2017 ήταν το καλύτερο του αναμενόμενου αποτέλεσμα των ασφαλιστικών ταμείων, τόσο από την πλευρά των εσόδων όσο και από την πλευρά των δαπανών, καθώς και η χρηστή διαχείριση των δαπανών του τακτικού προϋπολογισμού.

Ο ρυθμός ανάπτυξης για το 2017 εκτιμάται στο 1,6% (το ΑΕΠ θα διαμορφωθεί σε 178,579 δισ. ευρώ) και όπως αναφέρεται στον προϋπολογισμό, η πρόβλεψη για επιτάχυνσή του (το ΑΕΠ θα ανέλθει σε 184,691 δισ. ευρώ) το επόμενο έτος στηρίζεται στις προβλέψεις για:

  • θετική συνεισφορά από την ιδιωτική κατανάλωση (κατά 0,8% του πραγματικού ΑΕΠ), που ενισχύεται από την ταχύτερη αύξηση της απασχόλησης και τη συνεχιζόμενη μείωση της ανεργίας,
  • θετική συνεισφορά από τον ακαθάριστο σχηματισμό παγίου κεφαλαίου (κατά 1,4% του πραγματικού ΑΕΠ), που αναμένεται να αυξηθεί με διψήφιο ρυθμό λόγω του ευνοϊκότερου επενδυτικού περιβάλλοντος στη βάση των υλοποιούμενων μεταρρυθμίσεων του προγράμματος αλλά και της αυξημένης ζήτησης,
  • περαιτέρω βελτίωση του πραγματικού ελλείμματος στο ισοζύγιο αγαθών και υπηρεσιών, κατά 0,2% του ΑΕΠ, εν μέσω αυξήσεων στην εξαγωγική και εισαγωγική δραστηριότητα.

Ειδικότερα, στην άνοδο του ΑΕΠ θα συμβάλουν η αύξηση της ιδιωτικής κατανάλωσης κατά 1,2% (από +0,9% εφέτος) και της δημόσιας κατανάλωσης κατά 0,2% (από +0,9% εφέτος). Επίσης, οι ιδιωτικές επενδύσεις προβλέπεται να αυξηθούν κατά 11,4% (από +5,1% εφέτος), ενώ οι εισαγωγές θα αυξηθούν κατά 4,6% και οι εξαγωγές κατά 3,8%.

Η ανεργία προβλέπεται να υποχωρήσει περαιτέρω το 2018 στο 18,4% από 19,9% εφέτος, ενώ ο εναρμονισμένος πληθωρισμός θα διαμορφωθεί στο 0,8% από 1,2% εφέτος.

Το δημόσιο χρέος προβλέπεται να διαμορφωθεί το 2018 στο 179,8% του ΑΕΠ (332 δισ. ευρώ) από 178,2% του ΑΕΠ (318,3 δισ. ευρώ) εφέτος.

Όπως αναφέρεται στο κείμενο του προϋπολογισμού, η επαλήθευση των τρεχουσών εκτιμήσεων για το 2018 εξαρτάται από την πραγματοποίηση των παρακάτω οροσήμων που ενσωματώνονται στις υποθέσεις του βασικού μακροοικονομικού σεναρίου:

  • της ομαλής προόδου του προγράμματος στήριξης μέσω του ESM, έως την ολοκλήρωσή του τον Αύγουστο του 2018,
  • της ομαλής και ασφαλούς επιστροφής στις διεθνείς χρηματαγορές, με τη δημιουργία ενός ικανού ταμειακού αποθέματος ασφαλείας έναντι μελλοντικών κλονισμών στις διεθνείς αγορές,
  • της εφαρμογής των μεσοπρόθεσμων μέτρων για τη διασφάλιση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους (συμπεριλαμβανομένης της πλήρους εξειδίκευσης του μηχανισμού προσαρμογής των μέτρων ελάφρυνσης στην πραγματική εξέλιξη του ΑΕΠ), και
  • της επικράτησης ομαλών συνθηκών στο διεθνές γεωπολιτικό και οικονομικό περιβάλλον, έναντι των διεθνών αναταράξεων που επενέργησαν από το 2015 (προσφυγική κρίση, εσωστρέφεια σε επίπεδο κρατών- μελών της ΕΕ, πολιτική αποκλίσεων από το γενικότερο πνεύμα της παγκόσμιας συνεργασίας).

Ωστόσο, επισημαίνεται ότι ο προϋπολογισμός του 2018 είναι ο τελευταίος που κατατίθεται στο πλαίσιο του προγράμματος μακροοικονομικής προσαρμογής και σηματοδοτεί την είσοδο της χώρας σε μία νέα περίοδο οικονομικής σταθερότητας. Όπως προβλέπει το Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο Δημοσιονομικής Στρατηγικής 2018- 2021, στα έτη που ακολουθούν έχει εξασφαλιστεί ο αναγκαίος δημοσιονομικός χώρος ώστε να διευρυνθούν οι παρεμβάσεις ενίσχυσης της κοινωνικής προστασίας και να υλοποιηθούν οι σημαντικές μειώσεις φορολογικών συντελεστών νοικοκυριών και επιχειρήσεων.

Έσοδα ύψους 2.736,9 εκατ. ευρώ θέτει ως στόχο η κυβέρνηση για το 2018 από το πρόγραμμα αποκρατικοποιήσεων

Έσοδα ύψους 2.736,9 εκατ. ευρώ (από 1.656,7 εκατ. ευρώ εφέτος) θέτει ως στόχο η κυβέρνηση για το 2018 από το πρόγραμμα αποκρατικοποιήσεων από το ΤΑΙΠΕΔ, τα οποία κατανέμονται ως εξής:

  • Προσδοκώμενα έσοδα 613 εκατ. ευρώ από διαγωνισμούς, για τους οποίους έχουν υποβληθεί δεσμευτικές προσφορές, με αναμενόμενη πρώτη εκταμίευση το 2018.
  • Έσοδα 111,98 εκατ. ευρώ από καταβολές δόσεων, ολοκληρωμένων συναλλαγών προηγούμενων ετών (έως 2017).
  • Εκτιμώμενα έσοδα 2.011,92 εκατ. ευρώ από διαγωνισμούς έργων, οι οποίοι αναμένεται να ολοκληρωθούν το 2018.

Όπως αναφέρεται στον προϋπολογισμό, το Δημόσιο έχει εκπονήσει και υλοποιεί ένα φιλόδοξο πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων και αξιοποίησης της περιουσίας του, κύριος στόχος του οποίου είναι η προσέλκυση σημαντικών κεφαλαίων για την επανεκκίνηση της ελληνικής οικονομίας και την ενίσχυση της οικονομικής ανάπτυξης.

Η σχεδιασμένη μεταφορά επιλεγμένων περιουσιακών στοιχείων στον ιδιωτικό τομέα, επισημαίνεται, θα ωφελήσει πολλαπλά την ελληνική οικονομία με:

  • την άμεση μείωση του δημόσιου χρέους, από τις χρηματικές προσόδους του προγράμματος ιδιωτικοποίησης,
  • τη μείωση- εξάλειψη της κρατικής χρηματοδότησης, οποιασδήποτε μορφής, προς τους αντίστοιχους φορείς και τη συνεπακόλουθη μείωση των ελλειμμάτων του προϋπολογισμού,
  • το άνοιγμα των αγορών και την ενίσχυση του ανταγωνισμού,
  • την αξιοποίησή τους, η οποία θα συμβάλλει στην ενίσχυση της οικονομικής δραστηριότητας της χώρας και ιδιαίτερα της περιφέρειας, με τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας και την αύξηση των φορολογικών εσόδων.

Ειδική αναφορά γίνεται στη Γενική Γραμματεία Δημόσιας Περιουσίας, στο πλαίσιο μιας ορθολογικής διαχείρισης και στοχευμένης αξιοποίησης της περιουσίας του Δημοσίου, η οποία μπορεί να εξασφαλίσει σημαντικά και σταθερά έσοδα σε μακροχρόνια βάση, να μειώσει το ύψος του χρέους και να δημιουργήσει πρόσθετα αναπτυξιακά οφέλη. Η πολιτική αυτή έχει ως βασικούς άξονες την καταγραφή, την προστασία και την αξιοποίηση της ακίνητης περιουσίας του Δημοσίου, καθώς και τον εκσυγχρονισμό και την απλοποίηση των διαδικασιών και του νομοθετικού πλαισίου.

Οι δράσεις αφορούν στην καταγραφή της Δημόσιας Περιουσίας (Ψηφιακές Υπηρεσίες Δημόσιας Περιουσίας και Εθνικών Κληροδοτημάτων και Μητρώο Ακίνητης Περιουσίας), στην προστασία της (αξιοποίηση δορυφορικών δεδομένων) και στην αξιοποίησή της (Στέγαση δημόσιων υπηρεσιών- εξορθολογισμός και εξοικονόμηση δαπανών, κατεχόμενα και ανταλλάξιμα κτήματα).

Επίσης, στόχος είναι η προώθηση παρεμβάσεων για τις σχολάζουσες κληρονομιές (μέσω της υλοποίησης προγράμματος ταχείας εκκαθάρισής τους ώστε να μην παραμένουν υποθέσεις εκκρεμείς για μεγάλο χρονικό διάστημα), τα κληροδοτήματα και τους αιγιαλούς και τις παραλίες. Ειδικά για το τελευταίο, η διενέργεια ηλεκτρονικών δημοπρασιών για την παραχώρηση απλής χρήσης αιγιαλού και παραλίας που πραγματοποιήθηκε στο 2017 για έναν μικρό αριθμό θέσεων θα επεκταθεί σε όλες τις δημοπρατούμενες θέσεις, καθώς και σε άλλα αντικείμενα προς δημοπρασία (πχ αμμοληψίες), εξετάζοντας παράλληλα τη δυνατότητα διενέργειάς τους μέσω υπάρχοντος συστήματος του υπουργείου Οικονομικών. ‘Αμεσα έσοδα, σύμφωνα με το κείμενο του προϋπολογισμού, μπορούν να εξασφαλισθούν από την τροποποίηση της διαδικασίας παραχώρησης της χρήσης του αιγιαλού και της παραλίας, που γίνεται σήμερα έναντι μικρού τιμήματος για το Δημόσιο και αφορά στις περιπτώσεις που υπογράφονται μισθωτήρια συμβόλαια, με τη διενέργεια ηλεκτρονικών δημοπρασιών για την παραχώρηση απλής χρήσης αιγιαλού και παραλίας και αμμοληψιών. Παράλληλα, στόχος είναι η επικαιροποίηση και η απλούστευση του νομοθετικού πλαισίου που διέπει τον αιγιαλό- παραλία με αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών. Η στόχευση θα είναι διπλή: αφενός να διασφαλίζεται η προστασία του αιγιαλού και της παραλίας και αφετέρου να προωθείται και να διευκολύνεται η αναπτυξιακή πολιτική της χώρας.

Στο πλαίσιο, εξάλλου, της ανάδειξης της δημόσιας περιουσίας η Γενική Γραμματεία Δημόσιας Περιουσίας θα προχωρήσει με τη σύμπραξη εξειδικευμένων τμημάτων ελληνικών πανεπιστημίων, στον ακριβή προσδιορισμό των ορίων δημόσιων ακινήτων ιδιαίτερου φυσικού κάλλους ή ιδιαίτερης σημασίας για την οικονομία, που δεν ήταν δυνατό μέχρι σήμερα να οριοθετηθούν με τα υπάρχοντα μέσα και τη στελέχωση των υπηρεσιών (πχ. Καλντέρα νήσου Θήρας). Ο ακριβής εντοπισμός τέτοιων ακινήτων θα επιφέρει σημαντικά οφέλη για το δημόσιο συμφέρον, καθώς και αύξηση των εσόδων του Δημοσίου.

Στο κεφάλαιο για το δημόσιο χρέος γίνεται λόγος για νέα έξοδο στις αγορές

Για νέα έξοδο στις αγορές κάνει λόγο ο προϋπολογισμός στο κεφάλαιο για το δημόσιο χρέος. Στόχος, όπως επισημαίνεται, είναι η αναδημιουργία επαρκούς ρευστότητας και μίας αντιπροσωπευτικής καμπύλης αποδόσεων ομολόγων αναφοράς του Δημοσίου, καθώς και τη δημιουργία επαρκών ταμειακών διαθεσίμων ασφαλείας για την απρόσκοπτη χρηματοδότηση, αποκλειστικά από την διεθνή και εγχώρια αγορά κεφαλαίων μετά τη λήξη του τρέχοντος προγράμματος.

Στους σχεδιασμούς, μεταξύ άλλων, περιλαμβάνεται σειρά νέων ομολογιακών εκδόσεων σταθερού επιτοκίου με κομβικές διάρκειες, ενώ εντός του Νοεμβρίου θα πραγματοποιηθεί η ανταλλαγή των ομολόγων προερχόμενων από το PSI με νέα ομόλογα, στο πλαίσιο ενός συντεταγμένου προγράμματος διαχείρισης υφιστάμενων υποχρεώσεων χαρτοφυλακίου χρέους, κατά τα πρότυπα της πρόσφατης επιτυχημένης έκδοσης του νέου 5ετούς ομολόγου λήξης 2022 και της αντίστοιχης ανταλλαγής ομολόγων λήξης 2019, που έλαβαν χώρα την 1η Αυγούστου εφέτος.

Σημειώνεται ότι, στο πλαίσιο της αρχής της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης από τις πρόσφατες αποφάσεις του Eurogroup της 15ης Ιουνίου 2017, διασφαλίζεται η επί της ουσίας παροχή έμμεσης εγγύησης από τους εταίρους προς τη χώρα για απρόσκοπτη έξοδό της στις αγορές, με πιθανή εκταμίευση στο τέλος του προγράμματος μέρους των αδιάθετων δανειακών κεφαλαίων του τρέχοντος προγράμματος, με στόχο τη δημιουργία ταμειακών διαθεσίμων ασφαλείας.

Τα παραπάνω, σε συνδυασμό με τις αντίστοιχες αποφάσεις για λήψη περαιτέρω μέτρων ελάφρυνσης του δημοσίου χρέους σε μέσο-μακροχρόνιο ορίζοντα και την ενδεχόμενη σύνδεση αυτών με τους ρυθμούς οικονομικής ανάπτυξης, εφόσον αυτά κριθούν απαραίτητα, αναμένεται να οδηγήσουν σε σημαντική αύξηση της ρευστότητας τόσο του Δημοσίου ειδικά, όσο και της ελληνικής οικονομίας γενικότερα, καθώς και στη σημαντική βελτίωση του οικονομικού και επενδυτικού κλίματος για τη χώρα, παράγοντες εξαιρετικά κρίσιμοι για οριστική έξοδο από την κρίση.

Επίσης, κατά το επόμενο έτος, θα διατηρηθούν οι βασικοί μεσοπρόθεσμοι στόχοι διαχείρισης του χαρτοφυλακίου δημοσίου χρέους, όπως είναι η διατήρηση του συναλλαγματικού κινδύνου στα σημερινά ελάχιστα επίπεδα για τα δάνεια εκτός ευρώ και η βελτίωση της αναλογίας χρέους σταθερού επιτοκίου στο σύνολο του χαρτοφυλακίου.

Καθοριστικό ρόλο για την επίτευξη των προαναφερόμενων διαχειριστικών στόχων θα έχουν τα βραχυπρόθεσμα μέτρα για την αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους, που αναμένεται να ολοκληρωθούν έως τη λήξη του προγράμματος τον Αύγουστο του 2018. Στη συνέχεια θα εξεταστεί η εφαρμογή του δεύτερου πακέτου μέτρων, προκειμένου να ενισχυθεί η βιωσιμότητα του χρέους, ώστε οι ετήσιες μικτές χρηματοδοτικές ανάγκες να παραμένουν χαμηλότερες του 15% ως ποσοστό του ΑΕΠ σε μεσοπρόθεσμο χρονικό ορίζοντα και χαμηλότερες του 20% μακροπρόθεσμα. Τα μεσοπρόθεσμα μέτρα ελάφρυνσης του χρέους περιλαμβάνουν τη μείωση του επιτοκίου του δανείου που είχε συναφθεί το 2012 στο πλαίσιο της επαναγοράς του χρέους, μέσω της πλήρους κατάργησης από το 2018 του περιθωρίου που εφαρμόζεται επί του τρέχοντος επιτοκίου, τη χρησιμοποίηση από το 2017 των κερδών από τα ελληνικά ομόλογα «ANFA» και «SMP» για τη μείωση των μικτών χρηματοδοτικών αναγκών, περιλαμβανομένων και των κερδών του έτους 2014, τη μερική αποπληρωμή δανείων του «επίσημου τομέα» μέσω αχρησιμοποίητων πόρων του ESM και την περαιτέρω εξομάλυνση των λήξεων των δανείων του EFSF με επιμήκυνση της μέσης σταθμικής τους διάρκειας, σταθεροποίηση των επιτοκίων τους και αναβολή πληρωμής τόκων.

Όπως επισημαίνεται, οι αποφάσεις του Eurogroup της 15ης Ιουνίου 2017 υποστηρίζουν την επιστροφή της Ελλάδας στις αγορές με τη δημιουργία ταμειακών διαθεσίμων ασφαλείας, όπως έγινε και με τις υπόλοιπες χώρες που ολοκλήρωσαν τα προγράμματα προσαρμογής. Η δημιουργία ταμειακών διαθεσίμων ασφαλείας θα γίνει μέσω του ESM και πιθανά μέσω νέων εκδόσεων ομολόγων. Ως εκ τούτου αναμένεται μία προσωρινή αύξηση του δημοσίου χρέους για το 2018, το τελικό ύψος της οποίας θα διαμορφωθεί από τα ποσά που θα αντληθούν για τον σκοπό αυτό.

Οι χρηματοδοτικές ανάγκες του Δημοσίου κατά το α’ εξάμηνο του 2017 καλύφθηκαν ως επί το πλείστον με βραχυπρόθεσμο εσωτερικό δανεισμό: μηνιαίες εκδόσεις εντόκων γραμματίων τρίμηνης και εξάμηνης διάρκειας και πράξεις διαχείρισης ταμειακής ρευστότητας υπό τη μορφή repos, τις οποίες συνάπτει ο Οργανισμός Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους (ΟΔΔΗΧ) για την αξιοποίηση των διαθεσίμων, κυρίως, των φορέων της Γενικής Κυβέρνησης. Επιπλέον, στο πλαίσιο της σύμβασης χρηματοδότησης με τον ESM, εκταμιεύτηκαν 8,5 δισ. ευρώ και αναμένεται η εκταμίευση επιπλέον ποσού της τάξης των 5,5 δισ. ευρώ μετά την ολοκλήρωση της τρίτης αξιολόγησης.

Στις 30/09/2017, το σύνολο των ευρωπαϊκών δανείων του πρώτου, του δεύτερου και του τρίτου προγράμματος στήριξης (GLF, EFSF, ESM) ανήλθε σε 221.182,4 εκατ. ευρώ, ενώ τα αντίστοιχα δάνεια προς το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο διαμορφώθηκαν σε 11.541,9 εκατ. ευρώ.

ΑΠΕ