19o Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ: Εικόνες και νότες από τη Θεσσαλονίκη μέχρι τη Βόρεια Κορέα και τη Νέα Ζηλανδία

Εφόσον το Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ είναι ο μικρός αδερφός (ηλικιακά μόνο) του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, είναι απολύτως ταιριαστό να υπάρχει μια ενότητα στο φετινό φεστιβάλ αφιερωμένη στον μαγικό κόσμο της έβδομης τέχνης, με ντοκιμαντέρ που εστιάζουν σε προσωπικότητες, ρεύματα και αξέχαστες στιγμές της. Κρατώντας έναν καθρέφτη απέναντι στον ίδιο του τον εαυτό, το σινεμά τραβά τις δικές του selfies, κοιτάζοντας όμως πολύ βαθύτερα από την επιφάνειά του. Βασικό συστατικό τόσο του κινηματογράφου όσο και του ντοκιμαντέρ, η μουσική, έχει εμπνεύσει δημιουργίες, που φιλοξενούνται στο 19ο ΦΝΘ, γεμάτες νότες, με το πόδι να κρατά τον ρυθμό.

Αφού σας υπενθυμίσουμε ότι καλό θα είναι να προμηθευτείτε εγκαίρως τα εισιτήριά σας, ας ρίξουμε μια ματιά στις ταινίες από τις ενότητες “Σινεμά” και “Μουσική” που προβάλλονται σήμερα.

Για όσους ξεκινήσουν από νωρίς, στις 13.30, στην αίθουσα Φρίντα Λιάππα στο λιμάνι προβάλλεται το ντοκιμαντέρ του Στίβεν Οκαζάκι «Μιφούνε, ο τελευταίος σαμουράι». Ένα πορτρέτο του Τοσίρο Μιφούνε, του πιο εμβληματικού ηθοποιού του ιαπωνικού σινεμά. Ακριβώς όπως οι Τζον Φορντ και Τζον Ουέιν ανύψωσαν το ουέστερν σε μια μυθολογία που εξερευνά την ανθρώπινη πλευρά της βίαιης επέκτασης της Αμερικής, έτσι και ο Κουροσάουα μαζί με τον Μιφούνε μεταμόρφωσαν τις chanbara –τις περιπέτειες εποχής με ξιφομαχίες– σε αφηγήματα που εξερευνούν την ατομική συνείδηση απέναντι στην καταπίεση της ιαπωνικής κοινωνίας. Μια ταινία για τη γένεση ενός ειδώλου και ενός νέου είδους σινεμά, που έχει κάτι από τη στοχαστικότητα και τη στωική δύναμη ενός σαμουράι.

Στις 15.45 στο Ολύμπιον προβάλλεται ενα ποιητικό δοκίμιο που εξερευνά ένα από τα πιο σημαντικά κινηματογραφικά ρεύματα της Λατινικής Αμερικής, μέσα από τις σκέψεις των βασικών δημιουργών του και αποσπάσματα του έργου τους. Η ταινία «Σίνεμα Νόβο» του Έρικ Ρόσα βυθίζεται στη δημιουργική περιπέτεια μιας γενιάς κινηματογραφιστών που εφηύραν έναν καινούργιο τρόπο να κάνουν σινεμά στη Βραζιλία –με πολιτική άποψη, συνδυάζοντας την τέχνη με την επανάσταση– και οραματίστηκαν ένα είδος κινηματογράφου που θα έβγαινε στο δρόμο μαζί με το λαό της Βραζιλίας.

Στις 22.30 στην αίθ. Παύλος Ζάννας, θα προβληθεί το ντοκιμαντέρ «Η επιστροφή του Μεσονυχτίου» της Σάλι Σάσμαν Μορίνα, που εστιάζει σε μια πασίγνωστη και αγαπημένη ταινία, το το Εξπρές του Μεσονυχτίου. Σχεδόν 40 χρόνια αργότερα, η αυτοαναφορική αυτή ταινία εξετάζει τη συναισθηματική και πολιτική δύναμη του σινεμά μέσα από ένα μπλοκμπάστερ που κατέστησε τον πρωταγωνιστή Μπίλι Χέιζ παγκόσμια διασημότητα, εχθρό της Τουρκίας, κι ένα υπαρκτό πρόσωπο πολύ πιο σύνθετο και πανούργο απ’ όσο θα μπορούσε να πλάσει η ταινία. Ένα θέαμα επιτακτικό για κάθε σινεφίλ.

Στο ντοκιμαντέρ «Beatbox και αερόφωνα» (Τώνια Μαρκετάκη, 22.30) η Τζίνα Γεωργιάδου καταγράφει και εκθέτει τις καλλιτεχνικές αναζητήσεις και τους μουσικούς πειραματισμούς του Νίκου Δημηνάκη στη Θεσσαλονίκη. Αφενός, εστιάζει στη διαδικασία ένταξης και ταυτόχρονης εκτέλεσης της φωνητικής τεχνικής beatbox σε ποικίλα αερόφωνα όργανα (πνευστά), όπως το σαξόφωνο, το φλάουτο, το ντιτζεριντού κ.ά. Αφετέρου, παρουσιάζει την προσπάθειά του να μεταδώσει αυτό το πάθος για πειραματισμό και δημιουργικότητα τόσο σε μικρά παιδιά όσο και σε άλλες, μεγαλύτερες ηλικιακά ομάδες μουσικών, μέσω αυτοσχεδιασμών, πρωτότυπων συνθέσεων, καθώς και διασκευών που έχει επιμεληθεί ο ίδιος.

Στο «Πόι ε: Η ιστορία του τραγουδιού μας» (Ολύμπιον, 23.00) ο Τιάριπα Κάχι αφηγείται με χιούμορ και συναίσθημα πώς ένα απλό τραγούδι με πιασάρικο ρυθμό που κυκλοφόρησε πριν από 32 χρόνια, έγινε ο ανεπίσημος εθνικός ύμνος της Νέας Ζηλανδίας.

Στις 23.30 στην αίθουσα Τζων Κασσαβέτης θα προβληθεί το εξαιρετικά ενδιαφέρον θεματικά ντοκιμαντέρ «Ημέρα απελευθέρωσης» των Μόρτεν Τράαβικ, Ούγκις Όλτε που καταγράφει πώς το καλτ συγκρότημα Laibach από την πρώην Γιουγκοσλαβία (και σημερινή Σλοβενία) έγινε το πρώτο ροκ γκρουπ στην ιστορία που έπαιξε στη Βόρεια Κορέα. Αντιμέτωπο με την αυστηρή ιδεολογία και τις πολιτισμικές διαφορές, το συγκρότημα ήρθε αντιμέτωπο με το ψαλίδι της λογοκρισίας, και μ’ ένα κοινό που δεν είχε ξανακούσει εναλλακτικό ροκ. Ένα συναρπαστικό ντοκιμαντέρ-μιούζικαλ για την υψηλή τέχνη της προπαγάνδας και την προπαγάνδα σε κάθε τέχνη.