Το real estate του Θεού ή από τη λάθος μεριά του γκρεμού;

Είναι χαρακτηριστικό το ρωσικό ανέκδοτο ότι οι Έλληνες επειδή κατέφτασαν τελευταίοι και εκτός προθεσμίας αλλά φασαριόζοι και διεκδικητικοί όταν ο Θεός μοίραζε την Γη τους έδωσε το οικόπεδο που είχε φυλαγμένο για τον εαυτό του. Αλήθεια είναι ότι ζούμε σε μέρος ευλογημένο αλλά λόγω αυτού πολλοί το εποφθαλμιούν και βρίσκεται πάντα στην καρδιά κάθε γεωπολιτικής διαμάχης.

Του Αντώνη Ελευθεριάδη*

Αν αναζητήσεις το πιο ωραίο οικόπεδο συνήθως θα είναι δίπλα στην θάλασσα ή σε απόκρημνο γκρεμνό. Μια κατολίσθηση βεβαίως μπορεί να σε φέρει από την λάθος μεριά του γκρεμού. Στην ζωή μας θα ζήσουμε σίγουρα ακόμα δυο μεγάλες αναταράξεις από ότι φαίνεται μια την γεωπολιτική και μια την οικολογική.

Ο αρχηγός των βρετανικών ενόπλων δυνάμεων, Sir Nick Carter, δήλωσε σε ομιλία του στο Royal United Services Institute (Rusi) «Είναι δύσκολο να θυμηθούμε μια εποχή που το στρατηγικό και πολιτικό πλαίσιο ήταν πιο αβέβαιο, πιο περίπλοκο και πιο δυναμικό – η αστάθεια, μου φαίνεται, είναι η καθοριστική προϋπόθεση. Η παγκόσμια σκακιέρα χαρακτηρίζεται από συνεχή ανταγωνισμό και αντιπαράθεση, με επιστροφή σε μια πρώην εποχή μεγάλου ανταγωνισμού εξουσίας – που θυμίζει ίσως την πρώτη δεκαετία του 20ού αιώνα». Ο στρατηγός αποδίδει την αβεβαιότητα στο πολυπολικό περιβάλλον με αποκλίνουσες απόψεις για το πώς πρέπει να δουλέψει ο κόσμος, διαφορετικές αξίες ,αίσθηση ιστορικών δικαιωμάτων και σε συνδυασμό με την έλλειψη ιστορικής γνώσης του κόσμου και την άνοδο της ακροδεξιάς πολιτικής πλατφόρμας διαμορφώνεται ένα εκρηκτικό περιβάλλον.

Στην τεταμένη διεθνή κατάσταση πριν τον Α΄ παγκόσμιο πόλεμο αφορμή μπορεί να στάθηκε ένα τυχαίο γεγονός αλλά αιτία ήταν ότι οι άρχουσες τάξεις ήταν αλαζονικές και άπληστες. Την ίδια αλαζονεία βλέπουμε και σήμερα από τις ηγεσίες που δεν επιλέγουν το δρόμο της συνεννόησης αλλά της αντιπαράθεσης. Προς το παρόν οι πόλεμοι αφορούν το εμπόριο, την οικονομία ή γίνεται μέσω αντιπροσώπων. Στην Ουκρανία και στην Συρία δεν διαδραματίζονται όμως συνηθισμένες συρράξεις που δεν μας αφορούν απλά μας επηρεάζουν έμμεσα αλλά έχουν βάλει σε κίνηση τις στρατηγικές αναδιανομής της παγκόσμιας ισχύος.

Η Ελλάδα είναι από την σωστή μεριά της Ιστορίας αναφέρει συχνά ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας αλλά ας μην ξεχνάμε ότι και στις 2 προηγούμενες φόρες βρέθηκε στο σωστό στρατόπεδο αλλά δεν κατάφερε να το εκμεταλλευτεί λόγω διχόνοιας. Ο Αμερικάνικος παράγοντας εμφανίζεται αποφασισμένος όντως να προσφέρει προστασία στα εθνικά συμφέροντα μας στην Κύπρο. Γεγονός που αν συνδυαστεί με την συμμαχία με το Ισραήλ και την Αίγυπτο μπορεί να αποτελέσει καταλύτη για στρατηγική αναβάθμιση της χώρας μας. Σε ένα πολυπολικό κόσμο προφανώς όμως και πρέπει να ασκείς πολύπλευρη εξωτερική πολιτική και για αυτόν τον λόγο το ταξίδι του πρωθυπουργού στην Ρωσία είναι μεγάλης αξίας. Στην εξωτερική πολιτική υπάρχει ο καιροσκοπικός κυνισμός και η μακροπρόθεσμη εξωτερική πολιτική με το πρώτο να ενέχει πολλαπλάσιο ρίσκο από το δεύτερο. Η συχνή και ανερμάτιστη αλλαγή συμμαχιών είναι πιθανό να σε αφήσει μόνο ενώ η οικοδόμηση ξεκάθαρων σχέσεων αποτελεί μονόδρομο για έναν ισχυρό περιφερειακό παίκτη.

Είναι μεγάλη τιμή η υποψηφιότητα του Αλέξη Τσίπρα για το Νόμπελ Ειρήνης που πρότεινε η νομπελίστρια Wided Bouchamaoui αλλά το μείζον για την Ελλάδα είναι ότι η συμφωνία των Πρεσπών προσφέρει σταθερότητα σε μια περιοχή που εντείνεται η αβεβαιότητα και που αποτέλεσε την κοιτίδα του Α΄ παγκοσμίου πόλεμου. Η ΠΓΔΜ αποτελεί τη βασική φυσική χερσαία πύλη διασύνδεσης της Ελλάδας με τον βορρά, με την Σερβία και την κεντρική Ευρώπη. Στρατηγικά είναι πολύ σημαντικό την στιγμή που ο Αλβανικός παράγοντας επιλέγει τον δρόμο του εθνικισμού (τακτικός στρατός στο Κόσοβο, αντιπαράθεση με την Ελλάδα) να εξασφαλίσουμε την ακεραιότητα της ΠΓΔΜ. Επιπροσθέτως, οι οδικοί άξονες σε συνδυασμό με τους ενεργειακούς αγωγούς αποτελούν υψίστης στρατηγικής σημασίας.

Η συμφωνία των Πρεσπών όπως κάθε συμφωνία είναι προϊόν συμβιβασμού όσο προχωράμε όμως και η συμφωνία αποκρυσταλλώνεται στο χαρτί βλέπουμε ότι σε βασικά θέματα το γεγονός ότι η ΠΓΔΜ είναι πολυεθνικό κράτος οδηγεί στο να αποσαφηνίζονται πτυχές της συμφωνίας χωρίς παρέμβαση της Ελλάδας αλλά όπως τα επιθυμεί. Στο Σύνταγμα της γείτονας χώρας θα προστεθούν συγκεκριμένες προτάσεις από βουλευτές της που ουσιαστικά διευκρινίζουν ότι οι Πρέσπες δεν αναγνωρίζουν εθνότητα αλλά μόνο ιθαγένεια, δηλαδή τον νομικό δεσμό του πολίτη με το κράτος. Ζήτημα ξεκάθαρο για όσους γνωρίζουν αλλά αντικείμενο εκμετάλλευσης από την αντιπολίτευση ως τώρα προς βορά εντυπώσεων.

Η συμφωνία των Πρεσπών αποτελεί το μοναδικό παράθυρο ευκαιρίας που βρήκαν οι δυο χώρες τα τελευταία 30 χρόνια στο να διαθέτουν ταυτοχρόνως πολιτικούς ηγέτες που θέλουν αλλά και μπορούν να λύσουν το θέμα και να αναλάβουν το όποιο πολιτικό κόστος. Οι υπέρμαχοι της μη λύσης θεωρούν σε ένα παράλογο συλλογισμό την χώρα τόσο δυνατή που δύναται μέσα στο πέρασμα των δεκαετιών να πετύχει την απόλυτη νίκη και το εξευτελισμό των «αντιπάλων» αλλά ταυτόχρονα τόσο αδύναμη που να φοβάται τον πιο μικρό βόρειο γείτονα της ως προς το πώς ενδεχομένως θα εκμεταλλευτεί την συμφωνία.

Ο Α΄ παγκόσμιος πόλεμος οδήγησε με μαθηματική ακρίβεια στο Β΄ καθώς οι νικητές διαχειρίστηκαν τον ηττημένο με αλαζονεία και ρεβανσισμό. Η Ευρωπαϊκή Ένωση δομήθηκε σαν μηχανισμός διαπραγμάτευσης και συμφωνιών προκειμένου η Ευρωπαϊκή ήπειρος να μην ξαναζήσει την σφοδρότητα των πολέμων. Αργοκίνητος και αντικείμενο έντονης και δίκαιης κριτικής αλλά μέχρι τώρα αποτελεσματικός μηχανισμός. Η συμφωνία των Πρεσπών αποτελεί πρότυπο σε μια Ευρώπη που κατακλύζεται από την αλαζονεία των εθνικισμών. Αποδεικνύει ότι οι Ευρωπαϊστές δεν έχουμε ηττηθεί από τους Salvini,Orban και Lepen.
Η κατολίσθηση είναι δυνατόν να ξεκινήσει από αστάθεια του εδάφους αλλά και από ανθρωπογενείς παράγοντες. Σε μια εποχή αστάθειας είναι καλό να ξεκινήσουμε να θέτουμε υποστυλώματα από το να χοροπηδάμε σαν μανιακοί.

*Ο Αντώνης Ελευθεριάδης είναι μέλος ΔΣ ΟΣΕΘ, τραπεζικό στέλεχος, πιστοποιημένος στην παροχή επενδυτικών συμβουλών