H μυρωδιά του χαρτιού κόντρα στην αβάσταχτη ελαφρότητα ενός ηλεκτρονικού αναγνώστη

Κοντεύουν δέκα χρόνια από την πρώτη κυκλοφορία του ηλεκτρονικού αναγνώστη Kindle της Αμαζον. Ο ιδιοκτήτης της Τζεφ Μπέζος το έλεγε από τότε: «το βιβλίο (στη φυσική του μορφή) είναι πολύ δύσκολο να εκτοπιστεί». Πράγματι, το βιβλίο φαίνεται πως έχει αντέξει στο πέρασμα του χρόνου με μικρότερους κλυδωνισμούς σε σχέση με άλλα είδη μέσων, όπως η μουσική και οι διάφορες μορφές στην οποία αυτή διατίθεται: από τον παραγκωνισμό του βινυλίου για χάρη του cd, το mp3, την πειρατεία και πλέον, σήμερα, την ταυτόχρονη αναγέννηση του βινυλίου και τις μουσικές υπηρεσίες streaming τύπου spotify.

Για να επιστρέψουμε όμως στο ζήτημα του βιβλίου, την τελευταία δεκαετία οι πωλήσεις kindle (και άλλων ηλεκτρονικών συσκευών ανάγνωσης) και ebooks κατέκτησαν ένα σημαντικό μερίδιο στην αγορά, εν μέρει χάρη στους διάφορους γκατζετάκηδες που σπεύδουν να καταναλώσουν οποιαδήποτε τεχνολική εξέλιξη, εν μέρει χάρη στα (όποια) συγκριτικά πλεονεκτήματα του ψηφιακού έναντι του έντυπου βιβλίου.

Τα τελευταία χρόνια παγκοσμίως οι πωλήσεις έντυπων βιβλίων ανεβαίνουν, ενώ των ψηφιακών παρουσιάζουν κάμψη. Μία απ’ τις μεγαλύτερες νίκες, εσχάτως, του έντυπου βιβλίου ήταν το άνοιγμα, στο Σιάτλ, το 2015, του πρώτου κανονικού και όχι διαδικτυακού βιβλιοπωλείου της Αμαζον, τομέας στον οποίο η εταιρία συνεχίζει να επεκτείνεται. Στο μυαλό κάποιων ρομαντικών, όπως γράψανε πρόσφατα οι Financial Times*, πρόκειται για την επικράτηση των παραδοσιακών αξιών (όπως θα λέγαμε “του καλού”) έναντι της ψυχρής (“κακιάς”) τεχνολογίας. Κάποιος, πιο κυνικός, θα μπορούσε να πει κάτι άλλο: Πολύ απλά η Αμαζον, που είναι ο μεγαλύτερος “βιβλιοπώλης” στον κόσμο, εξακολουθεί να ορίζει τους κανόνες τους παιχνιδιού, καθώς είτε προτιμάς το βιβλίο σε έντυπη μορφή είτε σε ψηφιακή, το πιο πιθανό είναι να το προμηθευτείς από την Άμαζον.

Η Άμαζον έχει πλέον εγκαταλείψει την παλιά της πρακτική, όταν για τις ανάγκες προώθησης του Kindle, πωλούσε τα ebooks σε τιμές χαμηλότερες απ’ αυτές των έντυπων βιβλίων. Πλέον, οι τιμές είναι περίπου ίδιες. Μόνο που στην περίπτωση του έντυπου βιβλίου, το κατέχεις πραγματικά. Δίνεις δηλαδή το αντίτιμο και παίρνεις στα χέρια σου ένα βιβλίο, ενώ στην περίπτωση του ebook με το ίδιο (περίπου) αντίτιμο αποκτάς απλώς το δικαίωμα στην ανάγνωση του βιβλίου.

Η Άμαζον, ξεκάθαρα, αφού διαμόρφωσε την αγορά, οσμίστηκε τις καταναλωτικές τάσεις και ανταποκρίθηκε σε αυτές επαναδιαμορφώνοντας το τοπίο: Μπορεί κάποτε τα φτηνά ψηφιακά βιβλία να ήταν αναγκαία για την προώθηση του Kindle, αλλά αυτή η ανάγκη δεν υφίσταται πλέον, και συνεπώς στην Amazon ορθώς σκέφτονται ότι τώρα μπορούν να αυξήσουν το περιθώριο κέρδους.

* Το παρόν αποτελεί ελεύθερη απόδοση-προσαρμογή πρόσφατου άρθρου των Financial Times